Hướng dẫn sử dụng website
Halbmondlager là trại giam giữ tù binh da màu (bao gồm cả tù binh người Việt), cách thủ đô Berlin khoảng 55 kilomet về hướng Nam. Nơi đây còn được chính quyền Đức thời bấy giờ dùng như một trại tù tẩy não, nhằm chiêu dụ những người lính da màu chuyển sang chiến đấu cho phe Đức.
Lời dẫn của Nguyễn Nhung
Từ tháng 11 năm 1939 đến tháng 6 năm 1940, có khoảng 20.000 nhân công từ Đông Dương (bao gồm Việt Nam, Lào, Campuchia) đã đến Pháp. Họ được gọi là lính thợ hay lính không chuyên (tức O.N.S – ouvrier non spécialisé).
Lời dẫn của Nguyễn Nhung
Đến tháng 6/1940, đa phần lính thợ phục vụ trong các ngành công nghiệp quốc phòng: 70% số họ làm việc trong các nhà máy thuốc súng – một môi trường lao động vô cùng độc hại.
Lời dẫn của Đỗ Hương & Nguyễn Nhung
Bệnh tật, công việc nặng nhọc và nguy hiểm, điều kiện ăn ở thiếu thốn và tâm lý u uất của những người lính thợ nhớ nhà dẫn đến cái chết của 1061 người trong số họ vào giai đoạn Thế chiến thứ Hai. (*)
(*) Thống kê của Sở Nhân công Bản địa, Bắc Phi và Thuộc địa (hay còn gọi là MOI – Service de la Main – d’œuvre indigène, nord-africaine et coloniale)
Lời dẫn của Đỗ Hương & Nguyễn Nhung.
Chú thích: Lời hát quốc ca Pháp trong trích đoạn này là của ông Bùi Ngọc Thê, cựu lính thợ Đông Dương, hát năm ông 94 tuổi. Tư liệu âm thanh của đạo diễn Nguyễn Sỹ Bằng.
Đến tháng 6/1940, đa phần lính thợ phục vụ trong các ngành công nghiệp quốc phòng: 70% số họ làm việc trong các nhà máy thuốc súng – một môi trường lao động vô cùng độc hại. Giai đoạn 1941-1942, 15% trong số họ chuyển qua làm muối hoặc trồng lúa. Khoảng 30% chuyển qua làm gỗ hoặc khai thác than. Đến giai đoạn 1942-1944, khi chính quyền Pháp đầu hàng Phát xít Đức, họ lại được chuyển về làm trong các nhà máy dưới sự giám sát của quân Phát xít.
Lời dẫn của Đỗ Hương & Nguyễn Nhung
Riêng năm 1941, có 5000 lính thợ Đông Dương hồi hương. Việc này gặp nhiều khó khăn do chiến tranh. Vậy nên các chuyến hồi hương chính thức cuối cùng của một số lính thợ diễn ra vào tận năm 1952. Số ở lại Pháp (khoảng 1000 người) hòa nhập với đời sống bản địa thông qua việc được dạy nghề và kết hôn với phụ nữ Pháp.
Lời dẫn của Đỗ Hương & Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
Thiết kế âm thanh của Nguyễn Nhung
“Trong giai đoạn từ 1822 tới 1961, những người xuất thân từ thuộc địa thực dân Pháp được huy động nhằm tham gia chiến cuộc giữa Pháp với các quốc gia khác.
Dẫu trong đa số trường hợp là cưỡng bách, các trải nghiệm cá nhân của lực lượng quân đội này theo thời gian dần được phổ biến, dẫu hẹp, tới nhiều người hơn.
Tirailleurs (Lính tập trong các tư liệu nghiên cứu, còn gọi là Lính khố đỏ) là cách người Pháp dùng để chỉ “quân đội bản địa từ thuộc địa”
Lời dẫn của Zach Sch. Bản dịch tiếng Ả Rập của Rami Abadir, bản dịch Anh-Việt của Khương Lê
“Trong giai đoạn từ 1822 tới 1961, những người xuất thân từ thuộc địa thực dân Pháp được huy động nhằm tham gia chiến cuộc giữa Pháp với các quốc gia khác.
Dẫu trong đa số trường hợp là cưỡng bách, các trải nghiệm cá nhân của lực lượng quân đội này theo thời gian dần được phổ biến, dẫu hẹp, tới nhiều người hơn.
Tirailleurs (Lính tập trong các tư liệu nghiên cứu, còn gọi là Lính khố đỏ) là cách người Pháp dùng để chỉ “quân đội bản địa từ thuộc địa”. Dẫu chủ yếu gắn với binh lính từ Tây Phi và các binh lực khác như Tirailleurs Malgaches (từ đảo Madagascar), Troupes coloniales (Binh lực thuộc địa) về sau cũng huy động thêm và thu nạp quân lính từ Đông Dương – ngày nay bao gồm Việt Nam, Lào và Campuchia – tham chiến tại chỗ và ở nước ngoài.”
Lời dẫn của Zach Sch. Bản dịch tiếng Pháp của Anh Phi Trần, bản dịch Anh-Việt của Khương Lê
Click vào các biểu tượng trên đường sóng này để nghe âm thanh tác phẩm. Vui lòng đeo tai nghe để có trải nghiệm tốt hơn.
Để biết thêm về các âm thanh bạn đang nghe, vui lòng đọc phần văn bản đính kèm. Các nội dung này là:
Các hiệu ứng âm thanh
Các bài thơ, các câu chuyện kể, trích đoạn phỏng vấn và lời dẫn về thân phận những người tù binh châu Phi và Việt Nam trong giai đoạn Thế chiến thứ Nhất, cũng như những lính thợ* Đông Dương trong giai đoạn Thế chiến thứ Hai. Để biết thêm chi tiết về bối cảnh lịch sử của các tư liệu này, vui lòng đọc thêm tại booklet của mục Tư liệu trên website.
Chú thích:
Trong khuôn khổ tác phẩm này, chúng tôi sử dụng các định nghĩa sau:
* Lính thợ ("travailleur" trong tiếng Pháp): Nhân công từ các nước là thuộc địa Pháp, được tuyển để làm công nhân hoặc phục vụ trong các ngành sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp.
Lính tập ("tirailleur" trong tiếng Pháp): Binh sĩ từ các nước là thuộc địa Pháp, được tuyển nhằm mục đích phụ trợ cho quân chính quy Pháp ở mặt trận.
